Một lựa chọn mới giữa thế giới thùng gỗ quen thuộc
Trong Scotch whisky, người thưởng thức thường nghe nhiều đến thùng bourbon Mỹ, thùng sherry Tây Ban Nha hay một số loại thùng từng chứa Port, Madeira và rượu vang. Đây là những nguồn thùng đã góp phần hình thành nhiều phong cách whisky quen thuộc suốt nhiều thập niên.
Tuy nhiên, gỗ dùng để làm thùng không chỉ khác nhau bởi loại đồ uống từng được chứa bên trong. Giống cây, vùng sinh trưởng, cấu trúc thớ gỗ, cách hong khô, mức độ đốt và thời gian whisky tiếp xúc với gỗ đều có thể tạo nên những ảnh hưởng khác nhau.
Với Sinteis Series Part IV, The GlenAllachie lựa chọn gỗ sồi Mông Cổ như một lớp hoàn thiện mới cho single malt 10 năm tuổi. Theo công bố của nhà sản xuất, đây là lần đầu một bản Scotch whisky trưởng thành trong loại gỗ này được phát hành trên phạm vi toàn cầu.
Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở sự hiếm gặp của nguyên liệu, mà còn ở cách The GlenAllachie đặt gỗ sồi Mông Cổ bên cạnh hai kiểu thùng sherry giàu ảnh hưởng: Pedro Ximénez và Oloroso.
GlenAllachie đã sử dụng gỗ sồi Mông Cổ như thế nào?
Sinteis Series được xây dựng trên ý tưởng kết hợp nhiều nguồn ảnh hưởng từ thùng gỗ để tạo nên một cấu trúc hương vị thống nhất. Tên gọi “Sinteis” gợi đến sự tổng hợp, phản ánh cách những thành phần riêng biệt được đưa lại gần nhau trong cùng một phiên bản.
Ở Part IV, các phần whisky ban đầu được trưởng thành riêng trong thùng Pedro Ximénez và Oloroso. Sau đó, chúng được phối hợp trước khi tiếp tục hoàn thiện trong thùng gỗ sồi Mông Cổ mới.
Cách làm này tạo ra ba tầng ảnh hưởng:
Pedro Ximénez thường gợi nên sắc thái trái cây khô đậm, mật ngọt, nho khô và siro.
Oloroso thường mang đến chiều sâu của hạt rang, gia vị, gỗ và trái cây khô.
Gỗ sồi Mông Cổ mới bổ sung thêm tác động trực tiếp của gỗ chưa từng chứa loại rượu nào trước đó.
Phiên bản được đóng chai ở tuổi 10 năm, nồng độ 58,5% ABV, không lọc lạnh và không bổ sung màu. Mức nồng độ cao giúp giữ lại cấu trúc đậm của whisky, đồng thời cho phép người thưởng thức tự điều chỉnh bằng một lượng nước phù hợp.
Gỗ sồi Mông Cổ có gì khác biệt?
Gỗ sồi Mông Cổ thường được biết đến với tên khoa học Quercus mongolica, phân bố tại một số khu vực Đông Bắc Á. Đây không phải loại gỗ phổ biến trong ngành Scotch whisky, đặc biệt nếu so với sồi trắng Mỹ hoặc các nguồn sồi châu Âu truyền thống.
Cây sồi sinh trưởng trong điều kiện khí hậu khác nhau sẽ hình thành tốc độ phát triển, độ chặt của thớ gỗ và tỷ lệ các hợp chất tự nhiên khác nhau. Khi được làm thành thùng và tiếp xúc với rượu, những yếu tố đó có thể ảnh hưởng đến cách whisky hấp thụ hương gỗ, gia vị, vị ngọt và tannin.
Tuy vậy, chỉ gọi tên vùng xuất xứ của gỗ chưa đủ để dự đoán chính xác hương vị. Ảnh hưởng cuối cùng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố:
• Tuổi của cây khi khai thác
• Cách xẻ và xử lý gỗ
• Thời gian hong khô ngoài trời
• Mức độ nướng hoặc đốt mặt trong thùng
• Kích thước thùng
• Thời gian tiếp xúc với whisky
• Đặc tính của rượu nền trước khi đưa vào thùng
• Điều kiện kho trưởng thành
Vì vậy, gỗ sồi Mông Cổ không tạo ra một “hương vị cố định”. Nó cung cấp một nguồn ảnh hưởng mới để nhà sản xuất thử nghiệm và định hình bằng kỹ thuật quản lý thùng.
Gỗ mới và thùng đã qua sử dụng khác nhau ra sao?
Phần lớn Scotch whisky được trưởng thành trong những thùng từng chứa bourbon, sherry hoặc các loại rượu khác. Qua lần sử dụng trước, một phần hợp chất mạnh trong gỗ đã được chiết xuất, đồng thời thùng tiếp nhận thêm ảnh hưởng từ loại đồ uống từng chứa bên trong.
Trong khi đó, virgin oak là gỗ mới, chưa từng được dùng để trưởng thành rượu. Loại thùng này thường tác động nhanh và mạnh hơn, có khả năng tạo ra sắc thái vani, caramel, gia vị, gỗ nướng và tannin rõ rệt.
Chính vì ảnh hưởng mạnh, thời gian hoàn thiện trong thùng gỗ mới cần được kiểm soát cẩn thận. Nếu để quá lâu, gỗ có thể lấn át đặc tính trái cây và cấu trúc vốn có của whisky. Nhưng nếu được sử dụng đúng thời điểm, virgin oak có thể bổ sung chiều sâu, tăng độ cay và tạo thêm lớp hương mà các thùng đã qua sử dụng khó mang lại.
Trong trường hợp của GlenAllachie Sinteis Part IV, gỗ sồi Mông Cổ không hoạt động độc lập. Nó được đặt sau nền whisky đã trưởng thành trong thùng Pedro Ximénez và Oloroso. Bài toán của nhà làm whisky là giữ được độ dày của sherry, đồng thời đưa thêm ảnh hưởng từ gỗ mới mà không làm tổng thể trở nên quá khô hoặc quá nhiều tannin.
Nguồn gốc của gỗ có quan trọng hơn loại thùng từng chứa rượu?
Khi đọc thông tin một chai whisky, người mua thường quan tâm thùng từng chứa bourbon, sherry hay Cognac. Đây là dữ liệu quan trọng, nhưng chưa phải toàn bộ câu chuyện.
Hai thùng cùng từng chứa Oloroso vẫn có thể tạo ra kết quả khác nhau nếu được làm từ hai loại sồi, trải qua thời gian hong khô khác nhau hoặc có mức độ nướng khác nhau. Ngược lại, cùng một giống sồi cũng có thể tạo nên những ảnh hưởng rất khác nếu được xử lý và sử dụng theo hai phương pháp riêng biệt.
Có thể hình dung hương vị từ thùng whisky được hình thành bởi ba lớp chính:
• Đặc tính tự nhiên của gỗ
• Ảnh hưởng của loại rượu từng được chứa trong thùng
• Cách nhà sản xuất chuẩn bị, sử dụng và quản lý thùng
Vì vậy, nguồn gốc địa lý của gỗ có ý nghĩa, nhưng không nên được xem là yếu tố duy nhất quyết định chất lượng. Giá trị thực sự nằm ở cách loại gỗ ấy tương tác với rượu nền và được nhà sản xuất kiểm soát trong suốt quá trình trưởng thành.
Một thử nghiệm đáng chú ý của The GlenAllachie
The GlenAllachie từ lâu đã xây dựng hình ảnh gắn với việc quản lý thùng và khám phá nhiều hướng trưởng thành khác nhau. Sinteis Series Part IV tiếp tục tinh thần ấy, nhưng đi xa hơn khi đưa một nguồn gỗ hiếm gặp vào Scotch whisky.
Đây không đơn thuần là việc thay một loại thùng để tạo nên tên gọi mới. Phiên bản cho thấy các nhà chưng cất ngày càng quan tâm đến chính nguồn gốc của gỗ, thay vì chỉ nhấn mạnh loại rượu từng được chứa trong thùng.
Với người thưởng thức, GlenAllachie Sinteis Part IV mang đến cơ hội khám phá sự giao thoa giữa nền sherry đậm, ảnh hưởng của virgin oak và cấu trúc single malt Speyside ở nồng độ cao. Với ngành whisky, sản phẩm đặt ra một câu hỏi rộng hơn: khi những loại thùng quen thuộc đã được khai thác sâu, liệu hành trình tiếp theo sẽ nằm ở việc tìm kiếm những vùng gỗ mới?
Gỗ sồi Mông Cổ chưa chắc sẽ trở thành lựa chọn phổ biến trong Scotch whisky. Nhưng sự xuất hiện của nó cho thấy thế giới thùng gỗ vẫn còn nhiều không gian để khám phá. Điều quan trọng cuối cùng không phải loại gỗ ấy hiếm đến đâu, mà là nó có giúp whisky trở nên hài hòa, khác biệt và đáng thưởng thức hay không.
