.jpg)
Khởi đầu từ những chiếc thùng
Jim McEwan sinh ra và lớn lên trên đảo Islay.
Cuộc đời làm whisky của ông bắt đầu tại Bowmore Distillery năm 1963, với công việc của một apprentice cooper – người học nghề đóng và sửa chữa những chiếc thùng dùng trong quá trình trưởng thành whisky.
Đó là một điểm khởi đầu rất đáng chú ý.
Bởi nhiều năm sau, khi Jim McEwan trở thành một trong những người nổi tiếng với khả năng lựa chọn và sử dụng thùng để tạo nên những phong cách whisky khác nhau, nền tảng đầu tiên của ông lại chính là nghề cooper.
Từ những chiếc thùng, Jim từng bước đi sâu hơn vào thế giới whisky.
Ông trở thành cellar master, trainee blender, làm công việc blending, rồi tiến tới quản lý nhà chưng cất và trở thành đại sứ đưa câu chuyện whisky Islay đến nhiều nơi trên thế giới.
Tổng cộng, 38 năm cuộc đời nghề nghiệp của Jim McEwan gắn với Bowmore.
Đó đã có thể là một sự nghiệp trọn vẹn.
Nhưng rồi Bruichladdich xuất hiện.
Một lựa chọn khi sự nghiệp đã đủ an toàn
Bruichladdich được thành lập năm 1881 nhưng trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm và đóng cửa.
Đến năm 1994, nhà chưng cất một lần nữa ngừng hoạt động. Trong nhiều năm sau đó, những chiếc still im lặng và tương lai của Bruichladdich trở nên rất mờ nhạt.
Bước sang đầu thế kỷ XXI, Mark Reynier và Simon Coughlin cùng nhóm nhà đầu tư quyết định mua lại Bruichladdich.
Họ có kinh nghiệm trong thế giới rượu vang và kinh doanh.
Nhưng có một vấn đề rất thực tế:
Họ không biết vận hành một nhà chưng cất whisky.
Và người họ tìm đến là Jim McEwan.
Khi ấy Jim đã có 38 năm kinh nghiệm tại Bowmore, một công việc ổn định, danh tiếng trong ngành và một con đường khá an toàn để đi đến cuối sự nghiệp.
Bruichladdich lại hoàn toàn ngược lại.
Một nhà chưng cất đã đóng cửa nhiều năm.
Thiết bị cũ.
Những kho whisky cần được chăm sóc.
Và một dự án hồi sinh mà chưa ai biết chắc rồi sẽ đi đến đâu.
Jim McEwan vẫn lựa chọn bước vào.
Ngày những chiếc still hoạt động trở lại
Công việc phía trước không chỉ đơn giản là bật máy và bắt đầu chưng cất.
Bruichladdich phải được sửa chữa và đưa trở lại trạng thái vận hành sau nhiều năm im lặng.
Một nhóm nhỏ gồm Jim McEwan, Duncan McGillivray và những người thợ địa phương bắt tay phục hồi nhà chưng cất, tận dụng lại phần lớn thiết bị truyền thống vốn có.
Chỉ khoảng năm tháng sau khi dự án bắt đầu, Bruichladdich hoạt động trở lại.
Ngày 29 tháng 5 năm 2001, những giọt spirit đầu tiên của thời kỳ mới chảy khỏi still.
Một chi tiết thú vị là mẻ spirit đầu tiên sau khi Bruichladdich hồi sinh lại là spirit heavily peated dành cho Port Charlotte, chứ không phải phong cách Bruichladdich unpeated mà nhiều người quen thuộc ngày nay.
Sau nhiều năm im lặng, nhà chưng cất đã sống trở lại.
Và Jim McEwan trở thành một trong những con người trung tâm của chương mới ấy.
Khi kinh nghiệm gặp tự do sáng tạo
Nếu chỉ giúp Bruichladdich hoạt động trở lại, câu chuyện của Jim McEwan có lẽ đã đủ đáng nhớ.
Nhưng giai đoạn sau năm 2001 mới thực sự cho thấy điều gì xảy ra khi một người có gần bốn thập niên kinh nghiệm được trao cho không gian để thử nghiệm.
Bruichladdich khi đó là một nhà chưng cất độc lập.
Đội ngũ mới đặt ra nhiều câu hỏi về những điều vốn được xem là quen thuộc trong Scotch whisky.
Barley đến từ đâu có quan trọng không?
Một hòn đảo như Islay có thể thể hiện “terroir” trong whisky như rượu vang hay không?
Điều gì xảy ra nếu thử những loại thùng mà ngành whisky ít sử dụng?
Và peat có thể được đẩy đến mức nào mà spirit vẫn giữ được cá tính của nó?
Những câu hỏi ấy dần trở thành một phần bản sắc của Bruichladdich hiện đại.
Port Charlotte và câu hỏi về một Islay nhiều khói hơn
Bruichladdich truyền thống nổi tiếng với phong cách không peat, khá khác với hình dung quen thuộc của nhiều người về whisky Islay.
Nhưng đội ngũ mới không muốn dừng ở đó.
Port Charlotte trở thành cách Bruichladdich khám phá một phong cách Islay heavily peated, sử dụng malt khoảng 40 PPM nhưng vẫn được chưng cất trên hệ thống still của Bruichladdich.
Jim McEwan muốn chứng minh rằng Bruichladdich hoàn toàn có thể tạo ra một whisky mang đậm khói than bùn mà vẫn giữ được nét riêng của spirit.
Nhưng rồi một câu hỏi khác xuất hiện.
Nếu 40 PPM đã tạo nên Port Charlotte, vậy điều gì sẽ xảy ra nếu mức peat được đẩy cao hơn rất nhiều?
Câu hỏi ấy dẫn tới một trong những thử nghiệm nổi tiếng nhất của Bruichladdich.
Octomore – khi một câu hỏi trở thành một dòng whisky
Ý tưởng về Octomore bắt đầu từ tinh thần khá đơn giản:
Nếu tăng peat lên thật cao thì chuyện gì sẽ xảy ra?
Năm 2002, Bruichladdich yêu cầu maltster tạo ra loại malt có mức phenol cao nhất có thể.
Ngày 23 tháng 9 năm 2002, mẻ spirit “super heavily peated” đầu tiên của Octomore được chưng cất.
Sau này Octomore trở thành một trong những dòng whisky dễ nhận diện nhất của Bruichladdich – nổi tiếng bởi những con số PPM rất cao nhưng đồng thời cũng đặt ra một câu hỏi thú vị hơn: peat nhiều không nhất thiết chỉ đồng nghĩa với một ly whisky đơn giản là nhiều khói.
Đằng sau Octomore là tinh thần thử nghiệm mà Jim McEwan và đội ngũ Bruichladdich thời kỳ ấy theo đuổi:
Thử đi rồi xem whisky sẽ đưa chúng ta tới đâu.
Black Art và tình yêu dành cho những chiếc thùng
Nếu Octomore cho thấy một Jim McEwan thích đẩy giới hạn của peat, thì Black Art lại đưa ông trở về với thứ đã theo mình từ ngày đầu tiên vào nghề:
những chiếc thùng.
Jim từng là cooper.
Ông hiểu gỗ không chỉ là vật chứa whisky trong nhiều năm. Thùng có thể trở thành một phần quan trọng trong quá trình hình thành hương vị.
Tại Bruichladdich, Jim có cơ hội tiếp cận nhiều loại thùng rượu vang chất lượng cao và thử nghiệm những hướng maturation, finishing khác nhau.
Black Art trở thành nơi ông có mức độ tự do sáng tạo rất lớn.
Công thức phối trộn được giữ kín.
Người uống không được cung cấp toàn bộ câu trả lời về những loại thùng phía sau whisky.
Thay vào đó, whisky phải tự kể câu chuyện của nó trong ly.
Bốn edition đầu tiên của Black Art gắn với Jim McEwan.
Nhưng điều thú vị nhất của Black Art có lẽ lại xuất hiện khi ông chuẩn bị rời Bruichladdich.
Một người làm whisky cũng cần biết lúc nào nên trao lại
Sau hơn nửa thế kỷ trong ngành whisky và khoảng 14 năm tham gia cuộc hồi sinh Bruichladdich, Jim McEwan nghỉ hưu vào năm 2015.
Nhưng câu chuyện không kết thúc ở đó.
Trong những năm trước khi nghỉ, bên cạnh Jim đã có một người trẻ hơn thường xuyên đặt câu hỏi và học nghề từ ông.
Tên anh là Adam Hannett.
Adam bước vào Bruichladdich năm 2004 từ visitor centre, sau đó đi qua nhiều vị trí trong nhà chưng cất trước khi tham gia sâu hơn vào maturation và blending.
Jim McEwan trở thành một trong những người thầy quan trọng của Adam.
Khi Jim rời Bruichladdich, người tiếp tục trách nhiệm Head Distiller là Adam Hannett.
Black Art cũng được trao lại.
Từ Edition 5, Adam bắt đầu viết chương của riêng mình trên một dòng whisky mà người thầy từng tạo dựng.
Đó có lẽ là một trong những phần đẹp nhất trong câu chuyện Jim McEwan.
Một di sản không chỉ nằm trong những chai whisky mình đã làm.
Nó còn nằm trong những người có thể tiếp tục công việc sau khi mình rời đi.
Từ người thợ đóng thùng đến người truyền nghề
Nếu nhìn lại hơn nửa thế kỷ làm whisky của Jim McEwan, có thể thấy một vòng tròn khá trọn vẹn.
Ông bắt đầu với đôi tay của một người học nghề đóng thùng.
Rồi học cách chăm sóc whisky.
Học blending.
Quản lý nhà chưng cất.
Đi khắp thế giới kể về Scotch whisky.
Sau 38 năm ở Bowmore, ông lại đặt cược những năm cuối sự nghiệp vào một Bruichladdich đang cần được hồi sinh.
Tại đó, Jim tiếp tục thử nghiệm với barley, peat, thùng ủ và những cách tiếp cận mới.
Nhưng cuối cùng, thứ ông để lại không chỉ là Port Charlotte, Octomore, Black Art hay những chai Bruichladdich mang dấu ấn của một thời kỳ.
Ông còn để lại kinh nghiệm cho những người đến sau.
Adam Hannett từng là một trong số đó.
Và hơn hai mươi năm sau ngày Bruichladdich hồi sinh, bên cạnh Adam hôm nay lại xuất hiện những người trẻ hơn như Lisa Matthews.
Nhìn theo cách ấy, whisky không chỉ trưởng thành trong thùng.
Nghề làm whisky cũng cần thời gian để trưởng thành trong mỗi con người, rồi được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Jim McEwan là một phần quan trọng của dòng chảy ấy tại Bruichladdich.
Từ một người thợ đóng thùng trên đảo Islay.
Đến một trong những người góp phần đánh thức một nhà chưng cất đã ngủ yên.
Và cuối cùng trở thành người thầy của thế hệ tiếp theo.
Thông tin Jim McEwan
Họ tên: Jim McEwan
Quê quán: Isle of Islay, Scotland
Bắt đầu làm whisky: 1963
Công việc đầu tiên: Apprentice Cooper tại Bowmore Distillery
Thời gian tại Bowmore: 38 năm
Gia nhập Bruichladdich: 2001
Vai trò: Production Director, Master Distiller
Nghỉ hưu tại Bruichladdich: 2015
Dấu ấn: Bruichladdich, Port Charlotte, Octomore, Black Art; thử nghiệm barley, peat, maturation và cask influence
Thế hệ tiếp nối tại Bruichladdich: Adam Hannett
