Từ Isle of Jura đến những chai Single Malt Scotch Whisky
Jura Distillery nằm tại Craighouse, ngôi làng chính trên Isle of Jura – một hòn đảo thưa dân thuộc vùng biển phía Tây Scotland. Cuộc sống trên đảo và nhà chưng cất từ lâu có mối liên hệ đặc biệt, đến mức Jura thường được nhắc đến không chỉ như một thương hiệu whisky mà còn như một phần của cộng đồng địa phương.
Lịch sử chưng cất tại Jura bắt đầu từ năm 1810. Tuy nhiên, nhà chưng cất trải qua nhiều thay đổi trước khi ngừng hoạt động vào năm 1901.
Phải hơn sáu thập niên sau, Jura mới thực sự hồi sinh.
Đầu những năm 1960, Robin Fletcher và Tony Riley-Smith thúc đẩy việc xây dựng lại nhà chưng cất với mong muốn tạo thêm việc làm và góp phần duy trì cộng đồng trên đảo. Nhà thiết kế William Delme-Evans tham gia dự án và đến năm 1963, Jura Distillery chính thức hoạt động trở lại sau 62 năm im tiếng.
Chính giai đoạn tái sinh này đã định hình phần lớn Jura mà người yêu whisky biết đến ngày nay.
Điều gì tạo nên phong cách whisky Jura?
Một đặc điểm dễ nhận biết trong nhà chưng cất Jura là những pot still bằng đồng có phần cổ rất cao. Thiết kế này tạo điều kiện cho quá trình reflux diễn ra nhiều hơn trong khi chưng cất, góp phần tạo nên phần spirit tương đối thanh và nhẹ.
Nguồn nước sử dụng tại nhà chưng cất gắn với Market Loch, nhận nước từ vùng địa hình quanh The Paps of Jura.
Nhưng điều thú vị nhất nằm ở phong cách whisky.
Jura nằm rất gần Islay, quê hương của nhiều dòng Scotch Whisky nổi tiếng với peat và khói mạnh. Tuy nhiên, Jura không xây dựng toàn bộ bản sắc của mình quanh vị khói.
Whisky Jura hiện đại thường hướng đến sự cân bằng, trái cây và dễ thưởng thức, trong khi peat có thể xuất hiện ở một số expression để bổ sung thêm chiều sâu và sắc thái khói.
Điều này khiến Jura khá phù hợp với người mới bước vào thế giới Single Malt Scotch Whisky, đồng thời vẫn có những lựa chọn thú vị cho người đã uống whisky lâu năm.
Những dòng Jura chủ đạo nên biết
Danh mục Jura hiện nay có thể hiểu theo một vài nhóm chính.
Jura 12 Year Old là một trong những lựa chọn tiêu biểu để bắt đầu tìm hiểu phong cách của nhà Jura. Whisky trưởng thành chủ yếu trong thùng bourbon và được hoàn thiện với ảnh hưởng của sherry, tạo nên sự kết hợp giữa trái cây, caramel, chocolate, gia vị và một chút chiều sâu từ gỗ.
Ở phân khúc cao hơn, Jura 14 Year Old mang đến cách thể hiện trưởng thành hơn của phong cách Jura, trong khi Jura 18 Year Old hướng đến trải nghiệm sâu, tròn và phức hợp hơn dành cho người muốn khám phá whisky lâu năm.
Bên cạnh các phiên bản age statement, Jura còn phát triển nhiều dòng dựa trên ảnh hưởng của thùng ủ.
Nhóm Cask Editions cho phép người uống khám phá cách spirit Jura thay đổi khi tiếp xúc với những loại thùng khác nhau, từ American Bourbon Cask, Caribbean Rum Cask đến French Cognac Cask.
Một cái tên đáng chú ý khác là Jura Seven Wood, sử dụng American white oak ex-bourbon kết hợp ảnh hưởng của sáu loại gỗ sồi Pháp. Đây là lựa chọn thú vị cho người muốn tìm hiểu sâu hơn về vai trò của gỗ và quá trình maturation đối với hương vị whisky.
Ngoài ra Jura còn có các phiên bản dành cho Travel Retail, limited release và những chai lâu năm hoặc vintage dành cho người sưu tầm.
Nên bắt đầu với Jura nào?
Nếu mới làm quen Jura, không nhất thiết phải chọn ngay chai đắt nhất.
Người thích một chai Single Malt cân bằng, tương đối dễ uống có thể bắt đầu từ Jura 12 Year Old. Khi muốn tìm kiếm nhiều chiều sâu và sự trưởng thành hơn, có thể tiến tới Jura 14 hoặc Jura 18 Year Old.
Nếu đã quen với whisky và muốn khám phá ảnh hưởng của thùng ủ, Seven Wood hoặc các phiên bản Cask Editions lại là hướng thú vị hơn.
Điểm quan trọng là Jura không nên được hiểu đơn giản là một dòng “whisky đảo” đồng nghĩa với khói mạnh. Bản sắc của nhà chưng cất nằm nhiều hơn ở sự cân bằng giữa spirit thanh, trái cây, ảnh hưởng của thùng gỗ và mức độ khói được sử dụng tùy từng phiên bản.
Jura – câu chuyện của whisky và một cộng đồng trên đảo
Ngày nay Jura Distillery thuộc Whyte & Mackay, cùng hệ thống với những nhà chưng cất Scotch Whisky như The Dalmore, Fettercairn và Tamnavulin.
Nhưng Jura vẫn giữ một câu chuyện rất riêng.
Từ một nhà chưng cất hình thành vào năm 1810, đóng cửa hơn sáu thập niên rồi được hồi sinh năm 1963 để góp phần tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương, Jura đã trở thành một phần khó tách rời khỏi hòn đảo mang cùng tên.
Vì vậy, trước khi chọn một chai Jura, hiểu một chút về Isle of Jura, những chiếc still cổ cao, phong cách spirit và cách nhà chưng cất sử dụng các loại thùng gỗ sẽ giúp chúng ta hiểu hơn thứ whisky đang có trong ly.
Topruou cho rằng whisky sẽ thú vị hơn khi người thưởng thức không chỉ biết tuổi rượu hay giá bán, mà còn hiểu nó đến từ đâu, được tạo ra như thế nào và mỗi phiên bản muốn kể câu chuyện gì.
