Springbank Distillery được thành lập từ năm 1828
Springbank Distillery được thành lập năm 1828 tại Campbeltown bởi gia đình Mitchell, trên khu vực trước đó từng có hoạt động chưng cất whisky bất hợp pháp của Archibald Mitchell.
Gần 200 năm sau, Springbank vẫn duy trì mối liên hệ với gia đình sáng lập thông qua J&A Mitchell & Company. Trong một ngành công nghiệp mà phần lớn các thương hiệu Scotch Whisky lớn đã trải qua nhiều lần mua bán và sáp nhập, lịch sử sở hữu lâu dài của Springbank là một phần đáng chú ý trong bản sắc của nhà chưng cất.
Nhưng điều làm Springbank thực sự khác biệt không chỉ nằm ở lịch sử. Quan trọng hơn là cách họ vẫn làm whisky.
Một trong những cách làm whisky truyền thống hiếm còn được duy trì
Springbank cho biết toàn bộ quá trình sản xuất whisky của họ được thực hiện tại Campbeltown, từ xử lý barley, malting, nghiền malt, mash, lên men, chưng cất, trưởng thành cho đến đóng chai.
Đặc biệt, Springbank vẫn tự thực hiện 100% floor malting cho lượng barley sử dụng.
Barley sau khi được ngâm nước sẽ được trải trên những sàn malt truyền thống để nảy mầm. Trong quá trình này, người thợ phải thường xuyên đảo malt bằng phương pháp thủ công trước khi đưa sang kiln để sấy.
Đây từng là cách làm phổ biến của các nhà chưng cất Scotland, nhưng ngày nay phần lớn malt được cung cấp bởi những cơ sở malting chuyên nghiệp với quy mô công nghiệp.
Việc Springbank vẫn giữ floor malting không đơn thuần nhằm tái hiện một phương pháp cũ. Nó là một phần trong cách nhà chưng cất chủ động kiểm soát phong cách whisky ngay từ những công đoạn đầu tiên.
Một nhà chưng cất – ba phong cách Single Malt
Đây có lẽ là điều thú vị nhất khi tìm hiểu Springbank Distillery.
Cùng sử dụng hệ thống sản xuất tại Campbeltown, nhà chưng cất tạo ra ba loại Single Malt Scotch Whisky có phong cách khác biệt rõ rệt.
Springbank – lightly peated và chưng cất 2,5 lần
Springbank là dòng whisky mang tên nhà chưng cất và cũng là phong cách được biết đến rộng rãi nhất.
Barley được sử dụng ở mức lightly peated, tạo một lớp khói than bùn vừa phải thay vì phong cách khói mạnh. Whisky được sản xuất bằng quy trình chưng cất 2,5 lần đặc trưng của Springbank.
Phong cách Springbank thường thể hiện sự kết hợp giữa malt, trái cây, gia vị, khoáng mặn và khói nhẹ. Khi trưởng thành trong những loại thùng khác nhau, các yếu tố này tiếp tục phát triển nhưng vẫn tạo nên một cá tính khá dễ nhận diện.
Các dòng đáng chú ý gồm:
Springbank 10 Year Old – một trong những lựa chọn phù hợp để bắt đầu khám phá phong cách Springbank.
Springbank 12 Year Old Cask Strength – thể hiện Springbank ở nồng độ cao hơn và thường được phát hành theo từng batch.
Springbank 15 Year Old – đậm đà và trưởng thành hơn, với ảnh hưởng rõ của Oloroso Sherry trong phiên bản hiện hành.
Springbank 18 Year Old – bước sang cấu trúc whisky trưởng thành sâu hơn; thành phần thùng có thể thay đổi theo từng edition.
Springbank 21 Year Old – dòng lâu năm với cấu trúc cask được lựa chọn cho từng đợt phát hành.
Ngoài ra còn có những phiên bản lâu năm và giới hạn như Springbank 25 Year Old, Springbank 30 Year Old cùng các special release dành nhiều sự quan tâm từ người thưởng thức và sưu tầm.
Điểm cần lưu ý là với Springbank, cùng một tuổi rượu nhưng cấu trúc thùng và tasting notes có thể thay đổi theo năm phát hành. Vì vậy edition là thông tin đáng quan tâm khi lựa chọn các bottling lâu năm.
Longrow – một Springbank mạnh mẽ và nhiều khói hơn
Nếu Springbank sử dụng peat nhẹ, Longrow lại thể hiện một hướng hoàn toàn khác.
Longrow sử dụng heavily peated malt và được chưng cất 2 lần. Dòng whisky này lần đầu được sản xuất vào năm 1973 trong một thử nghiệm nhằm chứng minh rằng phong cách whisky nhiều khói thường gợi liên tưởng đến Islay cũng có thể được tạo ra tại Campbeltown.
Longrow vì vậy thường có cá tính mạnh hơn với khói than bùn, malt, gia vị và những sắc thái đậm đà.
Các bottling quen thuộc có thể kể đến Longrow Peated và những phiên bản giới hạn hoặc trưởng thành trong các loại thùng đặc biệt.
Đối với người thích Springbank nhưng muốn đi xa hơn về phía peated whisky, Longrow là một nhánh rất đáng khám phá.
Hazelburn – không peat và chưng cất ba lần
Ở phía đối diện với Longrow là Hazelburn.
Hazelburn sử dụng unpeated malt – malt không sử dụng khói than bùn và được chưng cất 3 lần.
Springbank bắt đầu sản xuất Hazelburn vào năm 1997. Quy trình này tạo ra một phong cách nhẹ nhàng và thanh hơn, thiên về trái cây, malt và những sắc thái mềm mại, nhưng vẫn chịu ảnh hưởng từ quá trình trưởng thành trong thùng gỗ.
Nhờ vậy, chỉ trong một nhà chưng cất, người thưởng thức có thể khám phá ba hướng rất khác nhau:
Hazelburn → không peat – chưng cất 3 lần → thanh và nhẹ
Springbank → peat nhẹ – chưng cất 2,5 lần → cân bằng và phức hợp
Longrow → peat mạnh – chưng cất 2 lần → đậm và nhiều khói
Đây chính là một trong những đặc điểm khiến Springbank Distillery trở nên khác biệt.
Springbank và dấu ấn Campbeltown
Muốn hiểu Springbank cũng cần hiểu đôi chút về Campbeltown.
Nằm trên bán đảo Kintyre ở phía tây Scotland, Campbeltown từng là một trung tâm sản xuất whisky rất quan trọng với số lượng nhà chưng cất lớn. Sau thời kỳ phát triển mạnh, ngành whisky địa phương suy giảm đáng kể và chỉ còn lại một số nhà chưng cất hoạt động.
Springbank đã trải qua chính những thăng trầm ấy và trở thành một phần quan trọng trong việc duy trì bản sắc whisky Campbeltown.
Mối liên hệ của J&A Mitchell với vùng đất này còn thể hiện qua Glengyle Distillery, nhà chưng cất được hồi sinh và bắt đầu sản xuất trở lại vào năm 2004. Whisky từ Glengyle ngày nay được phát hành dưới tên Kilkerran.
Vì vậy, khi nói đến Springbank, câu chuyện không chỉ giới hạn trong một thương hiệu. Nó còn gắn với hành trình gìn giữ và phục hồi vị thế của Campbeltown như một vùng sản xuất Scotch Whisky riêng biệt.
Không chill filtration và không thêm màu nhân tạo
Một điểm khác đáng chú ý là whisky của Springbank được đóng chai không chill filtration và không bổ sung màu nhân tạo.
Điều này phù hợp với triết lý sản xuất của nhà chưng cất: hạn chế những can thiệp không cần thiết và giữ lại những đặc tính hình thành trong quá trình sản xuất cũng như trưởng thành trong thùng.
Đây cũng là một phần lý do nhiều phiên bản cốt lõi của Springbank được đóng chai ở 46% ABV, trong khi các dòng Cask Strength hoặc special release có thể có nồng độ cao hơn.
Nên bắt đầu khám phá Springbank từ đâu?
Với người mới tìm hiểu, Springbank 10 Year Old là một điểm khởi đầu hợp lý để nhận diện phong cách cơ bản của nhà chưng cất: malt, trái cây, khói nhẹ và nét khoáng mặn.
Sau đó, Springbank 15 Year Old giúp cảm nhận rõ hơn ảnh hưởng của Sherry và sự trưởng thành của whisky. Springbank 18 Year Old mở rộng trải nghiệm sang những cấu trúc thùng phức hợp hơn.
Khi đi lên Springbank 21, 25 hay 30 Year Old, câu chuyện không còn đơn giản là tuổi rượu cao hơn. Việc lựa chọn cask, năm phát hành và số lượng giới hạn ngày càng trở nên quan trọng, đặc biệt đối với người sưu tầm.
Nếu thích khói than bùn mạnh, có thể chuyển sang Longrow. Ngược lại, nếu muốn một phong cách không peat, nhẹ và thanh hơn, Hazelburn sẽ cho thấy một diện mạo hoàn toàn khác của cùng nhà chưng cất.
Vì sao Springbank được người yêu whisky quan tâm?
Springbank không phải một nhà chưng cất đáng chú ý chỉ vì whisky hiếm hay những chai lâu năm có giá trị cao.
Điều đáng tìm hiểu hơn nằm ở việc Springbank vẫn duy trì một cách làm whisky rất riêng trong thế giới Scotch hiện đại: tự floor malt barley, thực hiện nhiều công đoạn sản xuất tại Campbeltown, duy trì những phương pháp truyền thống và sử dụng cùng một nhà chưng cất để tạo nên ba phong cách whisky khác biệt.
Gần hai thế kỷ sau ngày thành lập, Springbank vẫn gắn chặt với Campbeltown và tiếp tục tạo ra những chai whisky mang cá tính riêng.
Vì thế, khi lựa chọn Springbank, Longrow hay Hazelburn, người thưởng thức không chỉ lựa chọn một chai Single Malt Scotch Whisky. Đó còn là cơ hội khám phá ba cách diễn giải khác nhau về whisky Campbeltown được tạo nên từ cùng một nhà chưng cất – Springbank Distillery.
